Τοπική Κοινότητα Ορθονιών

Το χωριό Ορθονιές αναφέρεται σε διάφορα τοπικά έγγραφα του 16ου αιώνα είχε αναπτύξει έναν αξιόλογο πολιτισμό. Σήμερα έχει 264 κατοίκους.

Οι εκκλησίες της είναι άγνωστο έως τώρα πότε πρωτοχτίστηκαν και αποτελούν μνημεία της θρησκευτικής τέχνης. Η εκκλησία των Ταξιαρχών ή Αρχάγγελου Μιχαήλ και Γαβριήλ, η οποία μαζί με το καμπαναριό της σώθηκαν από τους σεισμούς του 1953 και αποτελεί σήμερα την ενοριακή εκκλησία, αναφέρεται σε συμβολαιογραφικές πράξεις και άλλες έγγραφες μαρτυρίες του 19ου αιώνα. Η εκκλησία διατηρεί παλιό ξυλόγλυπτο και χρυσωμένο τέμπλο και διάφορες ωραίες εικόνες, παλιότερες και νεώτερες.

Σε μικρή απόσταση από το χωριό των Ορθονιών υπάρχει το ιστορικό Μοναστήρι της Θεοτόκου της Σπηλιώτισσας. Η ιστορία του μοναστηριού αυτού, ενός από τα πολυτιμότερα της υπαίθρου χώρας του νησιού, αποτελεί θέμα ιδιαίτερης έρευνας. Ιδρύθηκε από τον μοναχό Ιωαννίκιο Κατσιβή τον 16ο αιώνα. Το καθολικό του μοναστηριού και το καμπαναριό έμειναν όρθια από τους σεισμούς του 1953. Το μοναστήρι ξανακτίστηκε, ενώ διατηρούνται ορισμένες εγκαταστάσεις του παλιού. Η αρχαία εικόνα της Παναγίας της Σπηλαιώτισας, το μοναδικό αυτό μνημείο (διαστάσεων 0,65Χ0,40), βρέθηκε σε άγνωστη έως τώρα χρονολογία του μεσαίωνα στους πρόποδες του βουνού Κέντρου μέσα σε μία σπηλιά. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση πιστεύεται ότι η εικόνα ήταν κρυμμένη εκεί από τα χρόνια των Εικονομάχων (726-842).

Άλλες περιοχές με ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι:
• Οι ιαματικές πηγές Ξύγγια. Πρόκειται για παράκτιες υδροθειούχες πηγές. Η θάλασσα γύρω από τις πηγές, με θερμοκρασία 18 βαθμούς C, έχει χρώμα λευκό οφειλόμενο σε κροκίδες Κολλώδους θείου. Στο κολλώδες θείο αποδίδονται καλλωπιστικές ιδιότητες αφού απαλύνει το δέρμα, εξαλείφει τις ρυτίδες και θεραπεύει δερματικές παθήσεις.
• Ο Μακρύς Γυαλός, ο οποίος κατακλύζεται το καλοκαίρι από μεγάλο αριθμό τουριστών.