Τοπική Κοινότητα Μπόχαλης

Η ξακουστή περιοχή της Μπόχαλης βρίσκεται στο πιο ψηλό σημείο, πάνω από την πόλη της Ζακύνθου. Από εκεί η θέα είναι πανοραμική και μαγευτική καθώς μπορούμε να δούμε από ψηλά όχι μόνο την πόλη αλλά και άλλες περιοχές του νησιού.

Η περιοχή της Μπόχαλης ήταν από τις πρώτες που αναπτύχθηκε, καθώς η πόλη και πρωτεύουσα του νησιού ήταν λίγο πιο πάνω, μέσα στο Κάστρο. Τα περισσότερα αρχοντικά έχουν καταστραφεί, αλλά οι κάτοικοι της περιοχής προσπαθούν να διατηρήσουν παραδοσιακή μορφή στα σύγχρονα χτίσματα. Σήμερα έχει 907 κατοίκους.

Σε ανασκαφές του προηγούμενου αιώνα βρέθηκαν μέσα στο Ενετικό Κάστρο ευρήματα της πρώιμης εποχής του χαλκού, των αρχαϊκών και κλασσικών χρόνων. Επίσης, στην ίδια περιοχή, στον Αρίγγο, βρέθηκαν ευρήματα που μαρτυρούν την ύπαρξη Αρχαίου Σταδίου και ιερών αφιερωμένων στον Απόλλωνα και την Αφροδίτη.

Στην πλατεία της Μπόχαλης δεσπόζει η εκκλησία της Παναγίας της Χρυσοπηγής ή Ζωοδόχου Πηγής με το ψηλό καμπαναριό της που διακρίνεται από όλα τα σημεία της πόλεως. Αρκετά τμήματά του Ναού πάρθηκαν από την παλιά εκκλησία της Χρυσοπηγής του 16ου αιώνα, που αρχικά βρισκόταν μέσα στο Κάστρο. Μέσα στο ναό μπορούμε να θαυμάσουμε το παλιό ξυλόγλυπτο τέμπλο και την εικόνα της Παναγίας που έχει επενδυθεί με ασήμι καθώς η μορφή της, από το πέρασμα του χρόνου είχε αλλοιωθεί. Η εικόνα αυτή χρονολογείται στα 848.

Το Κάστρο βρίσκεται στην κορυφή ενός καταπράσινου λόφου στην περιοχή της Μπόχαλης, 3 χιλιόμετρα περίπου προς τα βόρεια και είναι χτισμένο, σύμφωνα με τις αρχαιολογικές ενδείξεις, πάνω στα ερείπια της αρχαίας ακρόπολης της πόλης (Ψωφίδα). Τα επιβλητικά τείχη του, που διατηρούνται σχεδόν ανέπαφα από καταστροφές και τον χρόνο, ολοκληρώθηκαν από τους Βενετσιάνους το 1646, γιατί είχαν προηγουμένως πάθει εκτεταμένες ζημιές από σεισμούς. Η περιοχή γύρω από το Κάστρο, γεμάτη πεύκα, προσφέρει στον επισκέπτη την ευκαιρία να απολαύσει την εξαιρετική θέα προς την πόλη της Ζακύνθου. Ιδιαίτερα το βράδυ με τα φώτα της πόλης αναμμένα, το θέαμα είναι φαντασμαγορικό.

Το Κάστρο κτίστηκε σύμφωνα με τις τελευταίες εξελίξεις της οχυρωματικής τέχνης της εποχής από Βενετσιάνους μηχανικούς και άξιους ντόπιους τεχνίτες με πολύ καλά και ανθεκτικά οικοδομικά υλικά. Πάνω από την μεγάλη εξωτερική πύλη υπάρχει το γνωστό Ενετικό έμβλημα με τους λέοντες του Αγίου Μάρκου. Τότε οι Βενετοί κατασκεύασαν και έναν λιθόστρωτο δρόμο που έφτανε μέχρι την παραλία, την περίφημη Strada Giustiniana, ή Σαρτζάδα όπως την είπαν οι Ζακυνθινοί στους νεότερους χρόνους. Κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας το Κάστρο, η πόλη της “Terra” όπως αποκαλούνταν από τους ντόπιους, ήταν το Διοικητικό Κέντρο του νησιού. Εδώ ήταν η έδρα του Ενετού Προβλεπτή και του Συμβουλίου των Ευγενών. Εδώ κατέφευγαν οι κάτοικοι της παραλίας (κυρίως οι ευγενείς) στη διάρκεια των πολεμικών συγκρούσεων ή όταν το νησί δεχόταν επιδρομές πειρατών.
Το Κάστρο φρόντισαν και οι Άγγλοι το 1812, όταν πια είχαν κατακτήσει το νησί και επισκεύασαν τα τείχη και τα κυριότερα κτίρια. Έλαβαν μέριμνα για το σύστημα ύδρευσης και αποχέτευσης και έκτισαν και καινούρια κτίρια. Επίσης στερεωτικές επεμβάσεις στα τείχη έκανε και η Αρχαιολογική Υπηρεσία την δεκαετία του 1970.
Οι ανασκαφές της δεκαετίας του 1980 στο Κάστρο έφεραν στο φως πολλές αρχαιότητες, βυζαντινές εκκλησίες και νεώτερα κτίσματα μέχρι και την εποχή της Αγγλοκρατίας, που απέδειξαν τη συνέχεια της κατοίκησης και χρήσης του χώρου από τους προϊστορικούς χρόνους μέχρι τις μέρες μας. Τα σπουδαιότερα από αυτά είναι: ο Βυζαντινός ναός του 12ου αιώνα (Σωτήρας ή Παντοκράτορας ή Domo ή San Salvatore), μια τρίκλιτη βασιλική του 14ου αιώνα, ο Άγιος Φραγκίσκος η μονόκλιτη βασιλική της Αγίας Βαρβάρας, ο Ναός του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου (τέλη 15ου αιώνα), ο Ναός της Υπεραγίας Θεοτόκου της Λαουρένταινας και ο Ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου του 15ου αιώνα. Άλλα αξιόλογα ευρήματα κοσμικού χαρακτήρα είναι: οι Βενετσιάνικες φυλακές, η Πυριτιδαποθήκη, το γήπεδο των Βρετανών αξιωματικών, ο αγγλικός στρατώνας και το κτίριο του Διοικητηρίου που χρησίμευε και για στρατώνας.